Баху Мухидинова: "Ле, нилъ!"(статья на аварском языке)

О   рубрике   "ДАГЕСТАН"


Баху Мухидинова: "Ле, нилъ!"(статья на аварском языке)
29.01.2017

Баху Мухидинова: "Ле, нилъ!"(статья на аварском языке)

"Эй, мы!
Давайте попробуем жить так, чтоб страна гордилась каждым из нас, а мы гордились страной..."

Баху Мухидинова


         ****************



«Дирго рек1ел т1инде ваккула дун щибаб радакь… Ворч1аравго дица х1исаб гьабула цебесеб къоялъ кканщинаб жоялъул… Цо гьит1инаб, г1ажаибго бац1адаб, щибали лъалареб жо бач1уна рек1ел т1иналдасан баккун…Намусг1аги батила. Гьеб жо лъугьуна дие мекъдаризе…», - илан хъвана мунагьал чураяв Гъалбац1овас цо макъалаялда.

Чан чи ваккулев жиндирго рек1ел т1иналде? Чан чияс г1ин т1амулеб гьеб «гьит1инаб, г1ажаибго бац1адаб» жоялъухъ? Х1ал бихьея цо.


Дир хириял маг1арулал!

Нилъ рук1ингицин гьеч1ищ к1удияб талих1? Щукру Алх1амдулиллагь! Рук1инч1ого рук1инеги бегьулаан гури. Бич1ч1улеб бугищ нилъеда нилъ рук1ин талих1 бук1ин? 

Аслияб, гьабсаг1ат маг1аруласда бич1ч1изе къвариг1араб жо буго, нилъ миллаталдасаги ч1ух1ани (нилъер тарихалда ч1ух1изе жо г1емер буго), миллат нилъер щивасдасаги ч1ух1ани (ч1ух1изе х1ужжаги бук1унха), кинабго бит1а-бишун рекъа-решон кколеблъи.

Дагъистаналда нилъ маг1арулал бищун г1емерал руго. Бищун г1емерал г1акъилал, г1амал берцинал, къадруял чаг1иги руго нилъер, бищун г1емерал г1абдалзабиги ругоха.  Бугеб жоялда бугин абизе ккола.

Нилъер шаг1ир Сайгидах1мад Ахмаднабиевасул руго гьадинал мухъал:

Цоял цIумаллъун руго,
Роржанхъулел цIвабзазулъ.
Цоял борхьаллъун руго,
Хьирхьидулел хьуцIазулъ, - илан.

Гьабсаг1ат, к1варабг1ан жоги роццукь лъун, г1инзунир килщалги къазарун, доба борхалъудаги рук1ун пишт1и-наку бачунел т1адчаг1иги руго. Дозда раг1изего раг1улареб бак1алдаги рук1ун, мекъдарилеб халкъги буго… Ях1 гьеч1олъи бихьуларищила дозул, ях1-намусги бичун, щвараб жоялъухъ хъалаги бан, дора т1аса рахчун ч1ч1ун ругила… К1везег1аги кканийила…

Ничалъул асар бугев,
Инсан данде чIваларо.
Намусалъул тIанкIалде,
ТIаде ккезе кIоларо, - ян хъвана довго Сайгидах1мадица

Бит1араб буго. Кутакалда квеш буго ях1-намус г1арцухъ бичи. Маг1аруласдаяли щай гурин, г1урусасдацин рекъараб г1амал гуро гьеб. Амма, чан чиясдай инкар гьабилеб ях1-намус бичизе, гьадал т1ад ругезе щолебг1анасеб багьа кьолеб бугони? Чанас хъулухъалдасаги, депутатлъиялдасаги, х1акимлъиялдасаги инкар гьабилеб? Яги чан чияс, цох1о х1укуматалъ кьураб харжалда, х1алалго бац1ц1адго, х1арам гъорлъе биччач1ого, гьабилеб гьеб х1акимлъи? (Лъиданиги раг1улареб вихьулареб бак1алдеги ун, х1ал бихье цо дурго рек1ел т1иналде ваккизе). Лъаларо. Амма лъала, жеги гьединал нилъеда данд ч1вач1олъи. Талих1 буго хьулг1аги халаааатаб жо бук1ин.

... Гьал ц1умахъе х1алел х1елказул г1ег1ей,
Х1акимлъуде унел бачазул вечер,
Ричун гьаркьал росун рищиялги х1ан,
Х1укумат к1ут1изе к1анц1улел васал, - илан хъвана Мух1амад Гунащевас.

Гьеч1ищха гьедин? Лъил васал дол? Нилъер васал. Нилъер тарбия. Нилъ лъик1ал рук1аралани, нилъер х1акимзабиги лъик1ал рук1унаан.

Г1арцуца чи хвезавулин абула нилъеца. Хваравго гьеч1они, хвезавуларо. Дол х1акимзаби какулеб мехалъги, г1емерисел ях1алъул т1алабалда гурелъул рук1унел, жах1даялъ кунел рук1уна. Гьединлъидал, х1акимлъуде рорч1араз, абурабги раг1ич1ого бук1ине, турабги щвеч1ого бук1ине, хьамурабги рецинч1ого бук1ине, къварабг1ан халкъалдаса рик1к1алъизе х1аракат бахъула, доб ях1илан абураб гьит1инаб жоги, т1ад к1удияб къоноги ч1ван, бахчун тола, квал-квал гьабич1ого бук1ине.

Гьеле нилъ. Ч1агого хварал. Хвараз кьураб тарбияги хвараб бук1инарищха. Хвараб тарбия щварал нилъер наслабиги ч1агоялищха рук1инел…

Гьаб ч1агого нилъ хвезарулеб унтуе дару буго чара гьеч1ого х1ажат!

Пикру гьабулев чиясе расги бигьаяб заман гуро нилъер заман. Гьезул рек1ее буго бищун зах1матго, гьаб сверун бугеб ях1гьеч1олъи, рит1ухълъи гьеч1олъи, х1алихьалъи х1ехьезе… Гьеб ах1вал-х1ал къват1ибе кьолеб буго нилъер шаг1ирзабазги

Чанги чи вигьинавизе, кант1изавизе, жиндаго барахщич1ого г1умру Авартеатралъе кьурав режисер Х1айбула Г1абдугъапуровасул унтараб рек1ел ах1и буго гьаб кеч1ги:

                          Ле, нуж!

Ле, нуж, х1ел-х1едиялъ х1акимлъи шварал,
Швезе мустах1икъал г1арац кьун ч1варал.
Ле, нуж, иях1-намус сан гьабич1ого,
Сундулъго макраби т1аса рищарал.

Нуж, г1акъу заг1ипал, сих1ру гьарзаял,
Бечелъи гьабизе гьунар бергьарал.
Ле, нуж, гужби г1адин, квешалгун цолъун,
Цоцаца реццизе г1уц1аби ругел.

Лъай-махшел чаг1азе къоралги гъун нуж,
Рищабалъ бергьине бажари г1олел.
Жах1даялъ мехтарал, ришват хириял,
Г1адамазда гьоркьор ц1акъалин ч1арал.

Хъулухъалъе г1оло, чиналъе г1оло,
Чилъи щибжояли к1очон тун ч1арал.
Нуж хъулбузда ругел, кепаз г1орц1арал,
Кида ниж г1адинан х1алт1изе ругел?!


Ригьинареги! Кант1изареги!

____________________________________


Баху Мух1идинова

"PORTAL21"

← Назад к списку новостей

  
ВКонтакт Facebook Одноклассники Twitter Яндекс Livejournal Liveinternet Mail.Ru